Smolany, grób Tomasza Zana

Smolany koło Orszy.
761 km od Warszawy
528 km od Moskwy
Wieś, do której przyjeżdża się zobaczyć ruiny kościoła, cerkwi, pałacu – pozostałości miasteczka będącego własnością litewskich rodów Sanguszków i Sapiehów.

O dziwo są tu tablice informacji turystycznej, z której o czym nie wspomina przewodnik, dowiadujemy się o pobliskim cmentarzu. #5

Gdyby nie plan to bym go nie wypatrzył.

Tu spoczywają
Ś. P.
Tadusz iciec, Leon syn
Perrotowie

Nazwisko Perrot prowadzi do Francji
A Leon Perrot to marka win francuskich, pewnie bez związku:
https://www.vivino.com/wineries/leon-perrot

Michał…

Ś. P.
Józefa Harasimowicz

od lewej
Abdon Zan (syn Tomasza Zana, zginął w niewyjaśnionych okolicznościach – zastrzelony na grobie ojca)
Józefa Harasimowicz
Brygida Zanowa (żona Tomasza Zana)
Tomasz Zan

Nagrobek Tomasza Zana
http://kresowiacy.com/?p=32958

Współzałożyciel Towarzystwa Filomatów utworzonego 1 października 1817 r. i jego przewodniczący na wydziale matematyczno-fizycznym, założyciel Związku Promienistych w 1820 r., w latach 1820-1823 prezes Zgromadzenia Filaretów, członek Towarzystwa Szubrawców. Wtedy zyskał przydomek Promienisty.
Jednym z filaretów był także Adam Mickiewicz, który uwiecznił swego przyjaciela Tomasza w cz. III „Dziadów” (postać Tomasza).

Za działalność w tych stowarzyszeniach został skazany na rok ciężkiego więzienia w Orenburgu, a następnie na zesłanie, gdzie przebywał w latach 1824-1837.
W 1829 r. został asystentem Aleksandra von Humboldta, pod którego kierunkiem prowadził badania meteorologiczne.
W Orenburgu wraz z Aleksandrem Chodżką założył muzeum historyczno-przyrodnicze z kolekcją eksponatów geologicznych (nazywany był „poszukiwaczem kamieni”).

WA ZIÓŁKOWSKA
ZESŁAŃCZA WIGILIA TOMASZA ZANA
http://zeslaniec.pl/57/Ziolkowska.pdf

Epitafium na głazie w kształcie serca ufundowany przez księcia Władysława Lubomirskiego:

Miły Bogu i ludziom
Tomasz Zan
którego pamiątka jest
w błogosławieństwie ekkl. X.L.V.1
Żył lat sześćdziesiąt
Umarł 7 lipca 1855 r.
w Kochaczynie
Z Świętorzeckich
Brygida Zanowa
Spoczęła obok męża swego
25 sierpnia 1900 r.
w wieku lat 81
Syn ich Staś niemowlę
umarł w 1854 r.

W połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku nagrobki Zanów zostały poddane pracom konserwatorskim przez specjalistów z warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych
pod kierunkiem dr. Janusza Smazy.
Zrekonstruowano dwa żeliwne krzyże, uporządkowano teren i zrobiono ogrodzenie.
W przededniu dwusetnej rocznicy urodzin Promienistego, 17 listopada 1996 roku odbyła się w Smolanach poruszająca uroczystość

Z Warszawy przybyły trzy praprawnuczki poety: Krystyna Stankiewicz, Teresa Falkowska i Monika Zan-Rozdeiczer oraz historycy literatury, geologowie, dziennikarze.
Byli także mieszkańcy wsi, przedstawiciele białoruskiej inteligencji i miejscowych władz.
Poświęcenia mogił dokonali księża z parafii rzymskokatolickiej w pobliskiej Orszy, z trudem odrodzonej w początkach lat dziewięćdziesiątych.
Modlono się po polsku i po białorusku.
Znany warszawski aktor Ryszard Bacciarelli odczytał Requiem na śmierć Tomasza Zana, pióra nieznanego autora.